روزنامک: پیدایش آنلاین ها؛ بزرگترین تحول در ژورنالیسم و تامین آزادی ابراز نظر

25 بهمن 1388 - 14 فوريه 2010

پیدایش آنلاین ها؛ بزرگترین تحول در ژورنالیسم و تامین آزادی ابراز نظر

نيمه فوريه 1995 (27 بهمن 1374) مايكل كينگزلي روزنامه نگار آمريكايي كار انتشار يك نشريه جامع (تمام عيار) به نام «سلیت» را در اينترنت (به صورت آنلاین) آغاز کرد و با انتشار این نشریه، سايبر ژورناليسم (روزنامه نگاري آن ـ لاين) پا به عرصه وجود گذارد كه تحولی بسيار بزرگ در روزنامه نگاري بوده است. با اينكه از عمر «بولتن بورد» آن ـ لاين كه در سالهاي 1983 و 1984 توسط «براین ردمن» و «برد تمپلتون» تكميل شده بود سالها مي گذشت، در فوريه 1995 شنيدن عنوان «نشريه تمام عيار اينترنتي» حرف تازه اي در دنيا بود. (واژه «وبلاگ، بلاگ» از بارگر و مرهولتز است).
در پي انتشار «سليت» در اينترنت، روزنامه هاي چاپي و بيشتر مجله ها به تدريج برای خود اديشن «آن ـ لاين» درست كردند كه راديو تلويزيونها هم در اين كار به آنها پيوستند و چون خبرگزاري هاي ملّي و محلی نيز اخبارشان را در اينترنت قراردادند و برخی از روزنامه ها کل مطالب خبرگزاري هاي بزرگ را بر اديشن اينترنتي ضميمه كردند، اين خبرگزاري ها هم ناچار شدند وارد اينترنت شوند، در وبسایت خود آگهی تجاری درج کنند و در دسترس همگان قرارگيرند. همزمان با اینها، مقامات و معاریف و دفاتر روابط عمومی نیز وبسایت ساختند و به درج خبر، نظر، اعلامیه و اطلاعیه های خود در آنجا دست زدند که منابع رسمی و دست اول برای رسانه ها شده اند. پیدایش وبلاگهای شخصی و قرارگرفتن مطالب و عکسهای اختصاصی در آنها بر منابع خبری رسانه ها و مخاطبان افزوده و واژه ژورنالیسم خصوصی و سیتیزن ژورنالیست وارد فرهنگها شده است و ....
ورود خبرگزاري ها كه «كمك رسانه» هستند به «شبکه شبکه ها» رسانه های معمولی را دچار بحران کرد زیرا که مخاطبان خبر احساس بي نيازي کردند و این رسانه ها مجبور به روی آوردن به مطالبی شدند که جنبه آموزش عمومی دارد (فیچر)، تفسیر و مقاله، مصاحبه با اصحاب نظر و ارباب اطلاع، مطالب حاشیه ای، کاریکاتور و عکس. از سال 2010 هم بعضی از روزنامه ها ازجمله نیویورک تایمز به تأسی از وال استریت جرنال اعلام کرده اند که مشاهده ادیشن اینترنتی خودرا پولی خواهند کرد. نشریه آنلاین با ادیشن اینترنتی یک روزنامه تفاوت دارد. اگر کل مطالب یک روزنامه و «پی دی اف» آن در اینترنت قرارگیرد به آن ادیشن اینترنتی گویند و اگر از لگو روزنامه استفاده شود ولی مطالب را کم و زیاد کنند و گرافیک دیگری بکاربرند «آنلاین روزنامه ...» خوانده می شود که از نیمه سال 2009 چندین روزنامه بزرگ کلا به صورت آنلاین درآمده اند که تولید آن ارزان و مخاطب بیشتری دارد ازجمله کریسچن سیّنس مانیتور. در ادبیات و نشریات بین المللی مربوط، یونس شکرخواه مبتکر و پایه گذار نشریات آنلاین در ایران معرفی شده است. شكرخواه متولد تيرماه 1336 (شهر مشهد) دکتر در علوم ارتباطات، فوق ليسانس روزنامه نگاري و ليسانس زبان و ادبيات انگليسي)، دبیر پیشین اخبار و مقالات بین الملل کیهان، سردبير سابق روزنامه جام جم، سردبير همشهري آنلاين، رئيس يك بخش پژوهش و مطالعات در دانشگاه تهران و استاد روزنامه نگاری است. دكتر شكرخواه همچنين مولف چندين كتاب در رشته روزنامه نگاري است

دكتر شكرخواه

    آنلاین ها روز به روز درحال تكميل شدن هستند و چون شبكه هاي تلويزيوني اخبار و مطالب خود را به صورت نوشته و عكس در سايت اينترنتي شان قرار مي دهند و از اين لحاظ هم رقيب روزنامه ها شده اند، رسانه هاي چاپي نيز بر مطالب نوشتاري خود «پادكست = اخبار صوتي یا راديويي)» و ويديو (فيلم خبري = خبر تلويزيوني) اضافه كرده اند و لحظه به لحظه هم اخبار دریافتی تازه را بر آنها اضافه می کنند (اصطلاحا؛ آپ تو دیت). به علاوه، هر سه نوع رسانه (روزنامه، راديو و تلويزيون) كه در اديشن آن ـ لاين شبيه و مطابق يكديگر شده اند، «پست كامنت» هم درست كرده اند كه پديده تازه اي است (دريافت اظهار نظر فوري مخاطب درباره هر مطلب با قراردادن باكس اظهارنظر و ايميل خود كه مخاطب نظرش را همانجا در داخل باكس تايپ و ارسال مي كند و همگان مي توانند بخوانند، و مجموعه اين نظرات به صورت خبر تازه نیز پخش و منتشر مي شود).
    درآغاز کار، سرچ انجین ها به گونه ای بیطرفانه به نقل یک مطلب از همه رسانه ها دست زدند که مایه خرسندی بود ولی اخیرا توجه آنها عمدتا معطوف به «درآمد» شده و نیز دنباله رو سیاست (برخی دولتها) شده اند و در نقل مطالب تبعیض قائل می شوند و جوّسازی می کنند و درست شده اند روابط عمومی یک و یا چند دولت و مقام و موسسه ـ همان کاری که در سابق 4 خبرگزاری بزرگ می کردند.
    وبسایت ها که کمک بزرگی به آزادی بیان عقیده و نظر و نیز منبع افشاء گری بوده اند برحسب حجم و مطالب به هفت دسته تقسیم شده اند از این قرار:
    مایکرو سایت، مینی سایت، کانتنت سایت، بلاگ سایت، فوروم سایت، ای ـ کامرس سایت و سوشل نت ورکینگ سایت (ازقبیل تویتر، فیس بوک و ...).

بازگشت به فهرست مطالب...