روزنامک: قرارداد تركمن چاي و روزي كه ايران بخش ديگري از خاك اصلي خود را از دست داد

4 اسفند 1388 - 23 فوريه 2010

قرارداد تركمن چاي و روزي كه ايران بخش ديگري از خاك اصلي خود را از دست داد

پس از چند روز مذاكره، با ميانجگيري انگلستان! ــ رقيب استعماري روسيه در فلات ايران ــ 22 فوريه 1828 در روستاي تركمن چاي قرارداد ترك مخاصمه ايران و روسيه به امضاء رسيد كه بر پايه آن، وطن ما قسمتهاي ديگري از قلمرو خود (بخشهاي اصلي) را از دست داد و رود ارس مرز ايران و روسيه تعيين شد.
     طبق اين قرارداد كه مورخان ايراني بر آن صفت «ننگين» را اضافه كرده اند، نخجوان و ايروان را هم از ايران جدا كردند. ارتش ايران با همه ضعف آموزش و تجهيزات از ايروان جانانه دفاع كرده بود. از زمان تاسيس كشور ايران تا قرن نوزدهم، قفقاز جنوبي (اران و مناطق شمالی تر) گوشه اي از خاك اصلي ايران بود. بیشتر بخش هایی ایرانی قفقاز جنوبی در نخستین جنگ روسیه با ایران ازدست رفته بود.
     جنگ دوم ايران و روسيه از سال 1825 آغاز شده و سه سال طول كشيده بود. نخستين جنگ ايران و روسيه با قرارداد گلستان در 1813 پايان يافته بود. اين دو جنگ ضعف نظامي ــ اداري، ناآگاهي رجال وقت و مديران كشور از ديپلماسي اروپايي، بي خبري از تحولات جهان و رويدادهاي روز و ناتوان بودن از تحليل آنها و نيز ضعف روانشناسي، بي خيالي و خودخواهي و داشتن مشغله وقتگير و فرصت سوز از جمله بسربردن در حرمسراها و دشمني كردن و رقابت شخصي با يكديگر را آشگار ساخت و تهران را به ميدان رقابت اروپائيان و کانون جاسوسی آنان مبدل كرد.
     همه تلاش انگلستان اين بود كه روسها در ايران نفودي بيش از آن دولت (لندن) به دست نياورند و افغانستان، حائل ميان متصرفات دو قدرت (انگلستان و روسيه) باشد.
     قراردادهاي گلستان و تركمن چاي و قرارداد تخليه هرات نتيجه سوء حكومت 131 ساله قاجارها بر ايران بشمار آورده شده است. تاجيكها و ازجمله هراتی ها پس از سقوط دولت ساسانيان به خود عنوان پارسي بان (پارسي وان) داده و به پاسداري از زبان فارسي و فرهنگ و تمدن ايراني پرداخته بودند که پس از احیاء استقلال و حاکمیت ملی، این ودیعه را به سایر شهروندان دادند.

بازگشت به فهرست مطالب...