روزنامک: مسائل دمكراسي و راه حلها از دیدگاه پروفسور رابرت دال

14 اسفند 1388 - 5 مارس 2010

مسائل دمكراسي و راه حلها از دیدگاه پروفسور رابرت دال

پروفسور «رابرت دال Robert Dahl» و اینک 95 ساله هفده تالیف از 21 کتاب خود درباره دمکراسی را در نخستین هفته ماه مارس به توزیع داده است. وی ضمن تدریس در «ییل Yale»، از 1953 تا 2006 بیست و یک کتاب پیرامون فرضیه ها و اصول دمکراسی، مسائل برقرارکردن و چگونگی مشارکت و تمرین آن تالیف کرده که ماحصل این تحقیقات و تالیفات این است که دمکراسی که آرزوی بشر بوده است هنوز از صورت ایده آل خارج نشده است و آرزویی است مشابه ایجاد مدینه فاضله.
    وی بیشتر مسائل دمکراسی را در «نامزد شدن» اشخاص برای انتخابات و تبلیغات این نامزدها می داند و اینکه جاه طلبی و منافع فردی انگیزه و عامل نامزدشدن برای احراز مقام انتخابی است تا هدف خدمت، پیشبرد و ارتقاء و رفاه ملت. «دال» ابزار تازه نفوذ که همانا «میدیاکراسی» و مداخله رسانه ها در انتخابات و هدایت از «پیش سازمان یافته» مسیر آن برای رسیدن به برخی هدفها و تامین منافع شماری خاص است. وی میدیاکراسی (تعیین مقامات انتخابی از طریق جوّ سازی رسانه ها و شستشوی مغزی رای دهندگان معمولی با تمرکز بر اخبار و مطالب خاص و ...)را نوعی تخریب و انحراف دمکراسی از اصالت خوانده و اشاره کرده است که در اصل قرار بود رسانه ها ستون نگهدارنده ساختمان دمکراسی، هادی و پاسدار اصالت آن باشند. وی «میدیاکراسی» را بدتر از تعیین مقام انتخابی به خواست پادشاه می داند که در سابق در پاره ای از کشورها مرسوم بود.
    دال می گوید از آنجا که شرایط انتخاب شونده، راهنمایی انتخاب کننده و چگونگی انتخابات توسط همان مقامات انتخابی باید تدوین و تصویب شود و آنان منافع خودرا می جویند مسائل دمکراسی باقی مانده اند و پیچیده تر می شوند و انتخاب کنندگان، مایوس و بی اعتناء و رفتنشان به پای صندوقها صرفا برای خالی نبودن عریضه و یا تحت تاثیر تبلیغات خواهد بود که بعدهم از کار خود (رای دادن) پشیمان می شوند.
    دال که انتخابات را در بیشتر کشورها به زیر پژوهش برده است راههای مقدماتی حل مسئله را تامین تبلیغ برابر برای همه نامزدها، منع قانونی جلب «آراء» از طریق دروغ گفتن و دادن وعده به صورت رشوه، ایجاد «کمیته های خودجوش نامزدیاب» مرکب از دلسوزان و آگاهان جامعه و تشویق افراد خدمتگزار به نامزد شدن، روشن ساختن مردم از اهمیت مقام انتخابی و آموزش دمکراسی در تالارها (سیتی هال ها) و شبکه های تلویزیونی به دست داده است. وی گفته است وضعیت باید به گونه باشد که اعضای جامعه از ته قلب، انتخابات را از ملزومات زندگی بدانند. باید وسائلی فراهم آید تا انتخاب کنندگان بتوانند درباره نامردها از قبل قضاوت درست کنند و بهترین و مناسبترین نامزد را برگزینند، ریش و قیچی را به دست او بدهند و با اطمینان کامل به کار و زندگی خود بازگردند و بعدا هم احساس پشیمانی از انتخاب خود نکنند، و این کار وقتی امکانپذیر خواهد بود که پیرامون نامزد اطلاعات کافی و درست داشته باشند.
    دکتر دال در تالیفات خود نوشته است که هر دولت باید «سیاست ریزی دمکراسی» داشته باشد و دو اصل مهم این سیاست ریزی باید «تامین فرصت برابر برای تبلیغ» باشد و نیز «برقراری و تامین تساوی سیاسی» میان مردم. باید تبلیغات انتخاباتی نامزدها از کنترل اصحاب منافع، مبلغّان حرفه ای (مزد بگیر) و بنگاههای روابط عمومی خارج و فعالیت سازمانهای جمع آوری پول برای تامین هزینه تبلیغات نامزد خاص ممنوع (غیر قانونی) شود.
    پرفسور دال با افشاء نامزدها (اصطلاحا؛ تبلیغ منفی) در صورتی که منطقی و عادلانه و به دور از جنجال باشد موافق است و آن را نوعی روشنگری می داند نه تخریب. مردم باید بدانند که یک نامزد در سابقه خود چه لغزش هایی داشته و چه نقاط ضعفی دارد و روانشناسی او چیست و نامزدی که افشاء شود باید فرصت دفاع از خودرا نیز داشته باشد و ابزار لازم (رسانه ها و تالارهای سخنرانی) در اختیار او قرارگیرد.
     پروفسور دال که تدریس و تحقیق دمکراسی را از سال 1946 آغاز کرده می گوید که تا مسئله مشاركت در دمکراسی به طور كامل حل نشود به صورت فرضيه باقي خواهد ماند. وی در عین حال مخالف صدور الگوی دمکراسی از یک کشور به کشورهای دیگر است و می گوید هرملت بالغ طبق شرایط، فرهنگ ملی و روانشناسی تاریخی اش باید درچارچوب اصول دمکراسی، روش پیاده کردن آن را طرح ریزی کند. به عقيده دال، دمكراسي نمی تواند از تعديل توزيع درآمد جدا باشد و از مردمي كه همه حواسشان معطوف به تامين حداقل معيشت است و يا مردمي كه رسانه هاي عمومي مستقل (حرفه اي) در دسترس ندارند نمي توان انتظار مشاركت واقعي در دمكراسي را داشت. نامزد انتخابات ـ هرچند شايسته، مردمدوست و مناسب، وقتي كه وسيله تبليغ در اختيار نداشته باشد و «انتخاب کنندگان» شخصیت او، انديشه و كارهايش را نشناسند شكست مي خورد. دال می گوید که «بوروکراسی و فساد اداری» قاتل شماره یک دمکراسی است و همین فساد و پیچیدگی به عمر نظامهای سوسیالیستی كه واژه «دمكراتيك» راهم بر نام خود يدك مي كشيدند پایان داد. جامعه اي مي تواند خود را دمكراتيك بنامد كه «فرهنگ دمكراسي» در آن عموميت يافته و قسمتي از زندگي روزمره مردم شده باشد. به باور پروفسور، یاس مردم از دمکراسی است که آماده قبول دیکتاتوری می شوند زيرا كه اكثريت مردم ذاتا خواهان ثبات و نظم هستند.
    تالیفات مهم پروفسور دال عبارتند از:
    «تعاريف و اصول دمكراسي»، «مقدمه ای بر فرضيه دمكراسي»، «چه كسي بايد حكومت كند»، «دمكراسي و انتقادهايي كه به آن وارد آمده است»، «درباره دمكراسي»، «Polyarchy: مشارکت در دمكراسي»، «دمكراتيك پاليتيكز»، «دمکراسی اقتصادی»، «پلورالیست دمکراسی»، «برابری سیاسی» و «به سوی دمکراسی».

بازگشت به فهرست مطالب...